جبیر

صدای گونه

فیلم کوتاه

گالری رسانه‌ها

نقشه پراکنش

نام‌ها

رده‌بندی جانوری

اندازه بدن

طول سر و تنه : 90 تا 110 سانتی‌متر
ارتفاع شانه : 60 تا 70 سانتی‌متر
طول دم : 15 تا 20 سانتی‌متر
وزن : 15 تا 30 کیلوگرم
طول عمر : حدود 12 سال در طبیعت (تا 15 سال در اسارت)

ویژگی‌های ظاهری

ویژگی‌های ظاهری
جبیر شکاری شباهت زیادی به آهوی ایرانی دارد، اما اندام‌ها کشیده‌تر و باریک‌تر است. رنگ بدن در سطح پشتی نخودی تا قهوه‌ای روشن و در سطح شکمی سفید است. نوار جانبی بدن معمولاً کم‌رنگ‌تر و باریک‌تر از آهوست. شاخ‌ها باریک و خمیده به سمت عقب هستند؛ در نرها 25 تا 35 سانتی‌متر و ماده‌ها معمولاً بدون شاخ یا با شاخ‌های بسیار کوچک‌اند. گوش‌ها بلند و باریک، دم کوتاه و تیره‌رنگ است. اندام‌های عقبی توانایی دویدن سریع و جهش‌های بلند را فراهم می‌کنند.

زیستگاه و پراکنش

جبیر به زیستگاه‌های بیابانی، نیمه‌بیابانی، دشتی و مناطق استپی باز با پوشش گیاهی تنک وابسته است.

پراکنش جهانی : به‌عنوان زیرگونه‌ای از جبیر هندی، پراکنش آن بیشتر در جنوب ایران و جنوب‌غرب پاکستان گزارش شده است.
پراکنش در ایران : استان‌های جنوبی شامل هرمزگان، کرمان، فارس، بوشهر و سیستان و بلوچستان (به‌ویژه در دشت‌ها و بیابان‌های جنوبی)؛ پراکنش آن به صورت لکه‌ای و محدود است.

عادات و رفتار

جبیر بیشتر روزگرد است و در صبح زود و عصر فعالیت بیشتری دارد. معمولاً به‌صورت گروه‌های کوچک (2 تا 5 فرد) دیده می‌شود، هرچند گاهی دسته‌های بزرگ‌تر تشکیل می‌دهد. نرها قلمروطلب بوده و برای دسترسی به ماده‌ها در فصل جفت‌گیری با یکدیگر رقابت می‌کنند. رفتار فرار شامل دویدن سریع همراه با جهش‌های بلند (stotting) است که برای گیج‌کردن شکارچی به کار می‌رود.

تولیدمثل

فصل جفت‌گیری معمولاً پاییز است. نرها با برپایی قلمرو و دفاع از آن با یکدیگر رقابت می‌کنند. دوره بارداری حدود 5.5 تا 6 ماه است و معمولاً یک نوزاد (گاهی دوقلو) در بهار به دنیا می‌آید. نوزادان در هفته‌های اول در میان بوته‌ها پنهان می‌شوند و پس از چند هفته قادر به دویدن همراه گله هستند.

تغذیه

جبیر گیاه‌خوار است و از علف‌ها، برگ‌ها، جوانه‌ها و گیاهان بیابانی و استپی تغذیه می‌کند. در زیستگاه‌های خشک از گیاهان آبدار و شورپسند نیز استفاده می‌کند و می‌تواند مدت طولانی بدون دسترسی مستقیم به آب زنده بماند

تهدیدات و وضعیت حفاظتی

وضعیت حفاظتی : در فهرست IUCN در رده ارزیابی نشده (NE) قرار دارد. در ایران جمعیت در برخی زیستگاه‌ها کاهش یافته و تحت حفاظت در مناطق خاص (مثل منطقه حفاظت‌شده گنو، سیاه‌کوه هرمزگان و برخی زیستگاه‌های یزد، فارس و کرمان) قرار دارد. در فهرست ملی طبقه بندی حفاظتی مهره‌داران ایران در رده حمایت شده و حفاظت شده قرار دارد.

تهدیدات انسانی : شکار غیرمجاز برای گوشت، تخریب و تکه‌تکه شدن زیستگاه‌ها به دلیل توسعه کشاورزی و صنعتی، چرای دام‌های اهلی، و رقابت با آن‌ها بر سر منابع غذایی.
شکارچیان طبیعی : پلنگ ایرانی، یوز آسیایی، گرگ و سگ‌های گله.

نقش اکولوژیکی

جبیر به‌عنوان یکی از علف‌خواران اصلی زیستگاه‌های بیابانی و دشتی جنوب ایران، نقش مهمی در چرخه مواد و کنترل پوشش گیاهی دارد. همچنین به‌عنوان طعمه کلیدی برای شکارچیان بزرگی چون یوز آسیایی و پلنگ نقش اساسی در پایداری شبکه غذایی این زیستگاه‌ها ایفا می‌کند.