آهوی ایرانی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : آهوی ایرانی
- نام علمی : Gazella subgutturosa subgutturosa
- نام انگلیسیPersian Gazelle :
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته : Cetartiodactyla
- خانواده : Bovidae
- جنس : Gazella
- زیرگونه : G. s. subgutturosa
اندازه بدن
- طول سر و تنه : 100 تا 130 سانتیمتر
- طول دم : 16 تا 21 سانتیمتر
- ارتفاع بدن : 65 تا 70سانتیمتر
- وزن : 20 تا 45 کیلوگرم
- طول عمر : 8 تا 12 سال در طبیعت
ویژگیهای ظاهری
آهوی ایرانی دارای بدنی باریک، بلند و عضلانی با پاهای بلند و سرعتبالا است. رنگ بدن از زرد مایل به خاکستری تا نخودی روشن متغیر است. نرها دارای شاخهای بلند، صاف یا کمی خمیده به سمت عقب هستند و مادهها معمولاً فاقد شاخاند یا شاخهای کوچک دارند. زیر بدن و قسمت داخلی پاها روشنتر و سفید است. چشمها و گوشها بزرگ و برای شناسایی شکارچیها مناسب هستند.
زیستگاه و پراکنش
آهوی ایرانی در مناطق بیابانی، استپها، دشتهای نیمهخشک و مناطق سنگلاخی با پوشش گیاهی کم زیست میکند.
- پراکنش جهانی : ایران، ترکمنستان، افغانستان، پاکستان، عراق و عربستان
- پراکنش در ایران : استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد، سمنان، فارس، خوزستان، بخشهایی از ایلام و کردستان
عادات و رفتار
آهوهای ایرانی حیواناتی اجتماعی هستند و معمولاً در گلههای کوچک تا متوسط زندگی میکنند. آنها شبفعال و گرگومیشفعال هستند و در طول روز در سایهسار استراحت میکنند. هنگام خطر بسیار سریع و چابک هستند و میتوانند با سرعت بالا از شکارچیان فرار کنند.
تولیدمثل
فصل جفتگیری در پاییز (مهر تا آذر) اتفاق میافتد. آبستنی حدود 160 تا 170 روز طول میکشد و معمولاً یک تا دو بره به دنیا میآید. تولهها پس از چند ساعت قادر به حرکت هستند و پس از چند روز به گله ملحق میشوند. تولهها تا حدود 2 ماه شیر میخورند و بلوغ جنسی در 1 تا 2 سالگی رخ میدهد.
تغذیه
آهوی ایرانی گیاهخوار است و رژیم غذایی آن شامل علفها و بوتههای کوتاه، برگهای درختچهها و میوهها و دانههای گیاهی است. در فصول خشک ممکن است از گیاهان شورپسند و خشک نیز تغذیه کند.
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی : در فهرست IUCN در رده آسیبپذیر (VU) است. در ایرن نیز در فهرست طبقه بندی حفاظتی مهره داران ایران در گروه گونههای حمایت شده و حفاظت شده قرار دارد. جمعیت آن در ایران کاهش یافته اما در مناطق حفاظتشده و پارکهای ملی همچون پارک ملی کویر، ذخیرهگاه زیستکره توران حفظ شده است.
تهدیدات انسانی : شکار غیرقانونی، تخریب زیستگاه، تبدیل مناطق طبیعی به کشاورزی و چراگاه دام، توسعه شهری و جادهسازی از عمده ترین تهدیداتی است که ادامه بقای نسل این گونه را به خطر انداخته است.
شکارگران طبیعی : گرگ، پلنگ، شغال و عقابها (تولهها) از شکارچیان طبیعی آهوی ایرانی هستند.
نقش اکولوژیکی
آهوی ایرانی با چرا در مراتع و مناطق نیمهبیابانی، رشد گیاهان و ترکیب پوشش گیاهی را کنترل میکند. همچنین منبع غذایی مهمی برای شکارچیان بزرگ مانند گرگ و پلنگ محسوب میشود و نقش حیاتی در حفظ تعادل اکوسیستم بیابانها و استپهای ایران دارد.