پیغو بزرگ
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: پیغو بزرگ
- نام انگلیسی: Levant Sparrowhawk
- نام علمی: Tachyspiza brevipes
ردهبندی جانوری
- شاخه: Chordata
- رده: Aves
- راسته: Accipitriformes
- خانواده: Accipitridae
- جنس: Tachyspiza
- گونه: T. brevipes
اندازه بدن
- طول بدن: 32-38 سانتیمتر
- گستردگی بالها: 75-65 سانتیمتر
- وزن: 290-140گرم
- نر: 140–275 گرم
- ماده: 183–290 گرم
ویژگیهای ظاهری
پیغو بزرگ پرندهای کوچک تا متوسط با بدنی کشیده و بالهای پهن است. نر بالغ دارای رنگ خاکستری مایل به آبی در قسمتهای فوقانی بدن و زیر بدن سفید با نوارهای قرمز مایل به قهوهای است. مادهها رنگ تیرهتری دارند و زیر بدن آنها نوارهای تیرهتری مشاهده میشود. هر دو جنس دارای پاهای زرد رنگ و منقاری زرد هستند.
زیستگاه و پراکنش
پیغوی بزرگ در جنگلهای برگریز، حاشیه رودخانهها، درهها و مناطق نیمهبیابانی زیست میکند.
پراکنش جهانی: از جنوبشرقی اروپا (بالکان، یونان، ترکیه، قفقاز) تا جنوب روسیه و غرب قزاقستان مکان های زادآوری این گونه است. شمالشرقی آفریقا تا جنوبغرب آسیا (رنج گسترده شامل مصر، عربستان و احتمالا ایران) محل زمستانگذرانی این گونه است.
پراکنش در ایران، بهصورت مهاجر عبوری در استانهای شمالغربی مانند آذربایجان شرقی و غربی مشاهده میشود.
عادات و رفتار
پیغو بزرگ پرندهای چابک و سریع است. این گونه معمولاً بهصورت تنها یا در گروههای کوچک مشاهده میشود و در هنگام مهاجرت در دستههای بزرگ پرواز میکند. یکی از مهمترین ویژگیهای آن، پرواز سریع و پرقدرت همراه با تغییر مسیرهای ناگهانی است که به آن امکان میدهد پرندگان کوچک را در میان درختان یا حتی در فضای باز شکار کند. روش شکار این گونه معمولاً کمین و حمله ناگهانی یا تعقیب مستقیم در پرواز است.
برخلاف بسیاری از بازهای دیگر، پیغو بزرگ رفتاری نسبتاً اجتماعی دارد. این پرنده بهویژه در زمان مهاجرت به صورت دستههای بزرگ مشاهده میشود، به طوری که گاهی صدها فرد از آنها در یک گروه حرکت میکنند. این تجمع جمعی، علاوه بر افزایش ایمنی، نوعی راهبرد موفق برای عبور از مسیرهای طولانی مهاجرتی است.
در فصل تولیدمثل، پیغو بزرگ رفتارهای جفتگیری نمایشی از خود نشان میدهد. نر و ماده پروازهای مارپیچی و نمایشی انجام میدهند و سپس درختی مناسب برای ساخت لانه انتخاب میکنند. لانه معمولاً در ارتفاع متوسط تا زیاد درختان ساخته میشود. ماده تخمگذاری میکند و هر دو والد در تغذیه و مراقبت از جوجهها نقش فعال دارند.
از نظر رفتاری، این گونه مهاجرتی است. در بهار به سمت مناطق زادآوری در جنوب و شرق اروپا و غرب آسیا حرکت میکند و در پاییز برای زمستانگذرانی به آفریقا مهاجرت میکند. این مهاجرتها غالباً به شکل دستههای منظم و بزرگ صورت میگیرد که منظرهای چشمگیر در آسمان ایجاد میکند.
تولیدمثل
فصل تولیدمثل این گونه از اواسط اردیبهشت تا مرداد است. لانهها معمولاً در درختان پهنبرگ نزدیک به آب ساخته میشوند و مادهها مسئول ساخت لانه هستند. تخمگذاری معمولاً ۲–۳ تخم است و دوره تفریخ حدود ۳۰ روز طول میکشد. جوجهها پس از حدود ۴۰ روز قادر به پرواز میشوند.
تغذیه
پیغو بزرگ عمدتاً از پرندگان کوچک بویژه گنجشکسان ، حشرات، جوندگان و مارمولکها تغذیه میکند. این گونه در هنگام شکار از کمین کردن در نقاط بلند و سپس حمله ناگهانی به طعمه استفاده میکند.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
با توجه به پراکنش وسیع و جمعیت پایدار، پیغو بزرگ در فهرست IUCN در طبقهبندی «کمترین نگرانی» قرار دارد. با این حال، تهدیداتی مانند از دست رفتن زیستگاهها و تغییرات اقلیمی ممکن است بر جمعیت این گونه تأثیر بگذارد.
شکارچیان طبیعی: عقابها، شاهینها و جغدهای بزرگ میتوانند تهدیدی برای بالغین و جوجهها باشند. همچنین مارها و پستانداران شکارچی مانند روباهها و راسوها گاهی به تخمها و جوجهها حمله میکنند.
تهدیدات انسانی: مهمترین تهدیدها شامل تخریب زیستگاههای جنگلی به دلیل کشاورزی و گسترش شهرها، قطع درختان مناسب لانهسازی، شکار غیرمجاز، و استفاده از سموم و آفتکشها در مناطق کشاورزی است. این عوامل باعث کاهش کیفیت زیستگاه و کاهش موفقیت تولیدمثل این گونه میشوند.
نقش اکولوژیکی
پیغو بزرگ با شکار پرندگان کوچک و جوندگان به کنترل جمعیت این گونهها کمک میکند و نقش مهمی در تعادل اکولوژیکی مناطق جنگلی و نیمهبیابانی ایفا میکند.