گراز
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : گراز
- نام علمی : Sus scrofa
- نام انگلیسی : Eurasian Wild Boar
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته Cetartiodactyla
- خانواده : Suidae
- جنس : Sus
- گونه : Sus scrofa
اندازه بدن
- طول سر و تنه : 120 تا 180سانتیمتر
- طول دم : 15 تا 20 سانتیمتر
- ارتفاع بدن : 90 تا 110 سانتیمتر
- وزن : 50 تا 150 کیلوگرم (در برخی نرهای بزرگ تا 300 کیلوگرم)
- طول عمر : 10 تا 14 سال در طبیعت و تا 20 سال در اسارت
ویژگیهای ظاهری
گراز دارای بدن پرپشت، پوشیده از موهای زمخت قهوهای تا سیاه است و نرها معمولاً پرموتر از مادهها هستند. سر بزرگ با پوزه بلند و دندانهای نیش خمیده و تیز مشخصه نرها است که برای دفاع و مبارزه استفاده میشود. پاها کوتاه و قدرتمند با سمهای محکم هستند. دم کوتاه و نوک آن حالت خمیده دارد. نرها نسبت به مادهها بزرگتر و دارای دندانهای نیش بلندتر هستند. موهای گردن و شانه نرها در زمان جفتگیری بلندتر و یالمانند میشود. حس بویایی و شنوایی بسیار قوی است و دید محدود اما برای تشخیص حرکت مناسب دارد.
زیستگاه و پراکنش
گراز در زیستگاههای متنوعی شامل جنگلهای مخلوط، درههای رودخانهای، مناطق نیمهبیابانی با پوشش گیاهی متراکم، کشتزارها و مراتع جنگلی زندگی میکند. این گونه قادر به سازگاری با زیستگاههای انسانی و نزدیک شدن به مزارع و روستاهاست.
پراکنش جهانی : اروپا، شمال آفریقا، جنوب و شرق آسیا، شرق روسیه و بخشهایی از خاورمیانه.
پراکنش در ایران : پراکنده در تمام مناطق جنگلی و نیمهجنگلی کشور، بهویژه در شمال، غرب و جنوب غرب ایران، با بیشترین جمعیت در پارک ملی گلستان، منطقه حفاظتشده سمسکنده، پارک ملی تنگ صیاد، منطقه حفاظتشده دز و برخی مناطق فارس و خوزستان.
عادات و رفتار
گراز جانوری اجتماعی است و معمولاً در گروههای خانوادگی 5 تا 15 نفره زندگی میکند که اغلب شامل مادهها و تولهها هستند؛ نرهای بالغ اغلب تنها زندگی میکنند. فعالیت بیشتر شبزی است اما در مناطق کمانسانی ممکن است روزها هم فعال باشند. گرازها با استفاده از حس بویایی قوی، غذا را جستجو میکنند و برای پیدا کردن ریشهها، پیازها و میوهها خاک را میخورند و حفر میکنند. رفتارهای دفاعی شامل حمله با دندانها و دویدن سریع است.
تولیدمثل
جفتگیری معمولاً در پاییز اتفاق میافتد. دوره آبستنی حدود 115 روز است و معمولاً 4 تا8 و گاهی 12 بچه به دنیا میآورند. تولهها در آغاز دارای نوارهای روشن طولی روی بدن هستند که به عنوان استتار عمل میکند و بعد از چند ماه این نوارها کمرنگ میشوند. 2 تا 3 ماه شیر می خوردند و تولهها تا حدود 6 ماهگی به مادر وابسته هستند و در یک سالگی به بلوغ جنسی میرسند.
تغذیه
گراز همهچیزخوار است و رژیم غذایی آن شامل ریشهها، پیازها، دانهها، میوهها، برگها، قارچها، حشرات، کرمها و گاهی حیوانات کوچک است. این گونه نقش مهمی در پراکنش بذر گیاهان و شخم زدن خاک دارد که موجب تهویه خاک و بازتولید پوشش گیاهی میشود.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
وضعیت حفاظتی : کمترین نگرانی (LC) در فهرست IUCN؛ جمعیت در ایران نسبتاً پایدار است اما در برخی مناطق تحت فشار شکار و تخریب زیستگاه قرار دارد. گراز در فهرست طبقه بندی حفاظتی مهره داران ایران در رده غیرحمایت شده (عادی) قرار دارد.
تهدیدات انسانی : شکار غیرقانونی، تصادفات جادهای، تخریب زیستگاهها، رقابت با دام اهلی و استفاده از سموم در کشتزارها عامل اصلی تهدید جمعیت این گونه است.
شکارگران طبیعی : گرگها، پلنگها، کفتارها از شکارگران طبیعی گرازها هستند.
نقش اکولوژیکی
گراز با فعالیت خاکبرداری و تغذیه از گیاهان و حیوانات کوچک، نقش مهمی در بازتولید خاک، پراکنش بذرها و کنترل جمعیت حشرات و مهرهداران کوچک دارد. همچنین غذا برای شکارچیان بزرگ فراهم میکند و بخشی از چرخه طبیعی اکوسیستمهای جنگلی و نیمهجنگلی است.