کپور معمولی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: کپور معمولی
- نام علمی: Cyprinus carpio
- نام انگلیسی: Common Carp
ردهبندی جانوری
- شاخه: طنابداران (Chordata)
- رده: ماهیان پرهتیغهای (Actinopterygii)
- راسته: کپورماهیان (Cypriniformes)
- خانواده: کپورماهیان (Cyprinidae)
- جنس: Cyprinus
- گونه: C. carpio
اندازه بدن
- طول بدن: معمولاً 40–100 سانتیمتر، برخی افراد بزرگتر تا 120 سانتیمتر
- وزن: 2–20 کیلوگرم، در شرایط مناسب ممکن است تا 30 کیلوگرم رشد کند
ویژگیهای ظاهری
کپور معمولی بدن استوانهای و فلسهای بزرگ و منظم دارد. دهان آن به شکل بالایی است و فاقد دندانهای فکی قوی بوده ولی دارای دندانهای حلقوی در حلق است. رنگ بدن معمولاً خاکستری تا نقرهای، طلایی یا سبز تیره است و برخی گونهها دارای لکهها یا خطوط عرضی هستند. بالهها شامل دمی، پشتی، سینهای، شکمی و مخرجی هستند. بدن انعطافپذیر و مناسب برای زندگی در جریانهای آرام و ملایم آب طراحی شده است.
زیستگاه و پراکنش
زیستگاهها: رودخانهها، دریاچهها، نهرها، تالابها و استخرهای آب شیرین. برخی گونهها در جریانهای سریع و برخی در آبهای آرام زندگی میکنند.
پراکنش جهانی: گسترده در اروپا، آسیا، آفریقا و بخشهایی از آمریکا.
پراکنش در ایران: در اکثر رودخانهها و تالابهای کشور از جمله کارون، زایندهرود، خلیج گرگان و تالابهای مازندران و خوزستان یافت میشود. علاوه بر گونه بومی، به صورت پرورشی در استخرها و مزارع آبزیپروری نگهداری میشود.
عادات و رفتار
کپور معمولی عموماً اجتماعی و در گروهها زندگی میکند. بیشتر در کف یا میانه آب به دنبال غذا میگردد و تغذیه آن همهچیزخواری است، شامل گیاهان آبزی، جلبکها، پلانکتون، بیمهرگان کوچک و مواد آلی. این گونه توانایی سازگاری با شرایط کماکسیژن و تغییر دمای آب را دارد.
تولیدمثل
تولیدمثل در بهار و تابستان انجام میشود. کپورها تخمریز هستند و تخمها را روی گیاهان آبزی یا بسترهای نرم میگذارند. تعداد تخمها بسته به اندازه و سن ماهی متفاوت است و ممکن است از چند هزار تا میلیونها تخم در یک فصل تولیدمثل تولید شود. لاروها پس از تفریخ مستقل هستند ولی در محیطهای محافظتی رشد بهتری دارند.
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی: بر اساس فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، کپور معمولی در طبقهبندی “کمترین نگرانی” (LC – Least Concern) قرار دارد. این وضعیت به دلیل گسترش وسیع این گونه در سراسر جهان و پرورش آن در محیطهای مختلف است. با این حال، جمعیتهای وحشی این گونه در برخی مناطق، از جمله حوضههای رودخانهای در اروپا و آسیا، در معرض تهدید قرار دارند و به وضعیت “آسیبپذیر” (VU – Vulnerable) طبقهبندی شدهاند. در ایران نیز بر طبق طبقه بندی حفاظتی در رده گونههای حفاظت شده و حمایت شده قرار دارد.
تهدیدات انسانی: آلودگی آبها، سدسازی و تغییر مسیر رودخانهها، تخریب زیستگاهها، صید بیش از حد، ورود گونههای مهاجم.
تهدیدات طبیعی: شکار توسط پرندگان آبزی و پستانداران، رقابت با گونههای مهاجم.
نقش اکولوژیکی
کپور معمولی با تغذیه از گیاهان، جلبکها و بیمهرگان نقش مهمی در شبکه غذایی آبهای شیرین دارد، باعث کنترل جمعیت بیمهرگان و پلانکتون میشود و منبع غذایی مهمی برای پرندگان، پستانداران و ماهیان شکارچی است.