خرگوش معمولی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : خرگوش معمولی
- نام علمی : Lepus capensis
- نام انگلیسی : Cape Hare
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته : Lagomorpha
- خانواده : Leporidae
- جنس : Lepus
- گونه : Lepus capensis
اندازه بدن
- طول سر و تنه : 40 تا 55 سانتیمتر
- طول دم : 10 تا 14 سانتیمتر
- اندازه پا : حدود 11 تا 13 سانتیمتر
- اندازه گوش : 11 تا 14 سانتیمتر
- وزن : 1.5 تا 3 کیلوگرم
- طول عمر : حدود 4 تا 7 سال در طبیعت (در اسارت طولانیتر)
ویژگیهای ظاهری
خرگوش معمولی جثهای متوسط با گوشهای بلند (بلندتر از سر) دارد که نوک آنها معمولاً تیرهرنگ است. رنگ بدن متغیر و از خاکستری مایل به قهوهای تا نخودی روشن متغیر است و با لکههای سفید و تیره در هم آمیخته. دم کوتاه و در سطح پشتی تیره و در سطح شکمی سفید است. اندامهای عقبی بلندتر از اندامهای جلویی بوده و توانایی پرش و دویدن سریع را فراهم میکند. چشمها بزرگ و دید جانبی قوی دارند.
زیستگاه و پراکنش
خرگوش معمولی در زیستگاههای باز شامل دشتها، بیابانها، استپها و اراضی کشاورزی زندگی میکند و نیاز به پوشش گیاهی برای پناه گرفتن دارد.
- پراکنش جهانی : از شمال آفریقا، خاورمیانه و بخشهای وسیعی از آسیای مرکزی تا هند و حتی بخشهایی از اروپا پراکنش دارد.
- پراکنش در ایران : در بیشتر مناطق کشور بهویژه نواحی بیابانی و نیمهبیابانی مرکزی و شرقی (یزد، سمنان، خراسان، کرمان) و نیز در مناطق استپی غرب و شمال غرب حضور دارد.
عادات و رفتار
خرگوش معمولی جانوری بیشتر شبگرد است و روزها در میان بوتهها یا حفرههای کمعمق استراحت میکند. توانایی دویدن سریع (تا حدود 70 کیلومتر در ساعت) و تغییر جهت ناگهانی دارد که برای فرار از شکارچیان حیاتی است. جانوری عمدتاً انفرادی است و بر خلاف خرگوشهای اهلی، لانهسازی نمیکند بلکه در فرورفتگیهای کمعمق (Forms) پنهان میشود.
تولیدمثل
فصل زادآوری بسته به شرایط محیطی میتواند بیشتر سال ادامه داشته باشد. مادهها در سال چند بار زادآوری میکنند. دوره بارداری حدود 40 تا 42 روز است و معمولاً 2 تا 5 نوزاد به دنیا میآورد. نوزادان برخلاف خرگوشهای اهلی پوشیده از مو و با چشمهای باز به دنیا میآیند و از همان ساعات اولیه توانایی حرکت دارند. مراقبت مادر محدود به شیردهی کوتاه در شبهاست. بچهها تا سه هفته به مادر وابستهاند و در یک سالگی قادر به تولید مثل هستند.
تغذیه
خرگوش معمولی گیاهخوار است و از علفها، برگها، جوانهها و گاه محصولات کشاورزی تغذیه میکند. در مناطق بیابانی از گیاهان شورپسند و مقاوم به خشکی نیز استفاده میکند. مانند سایر خرگوشسانان رفتاری به نام کاپروفاژی دارد (خوردن مجدد مدفوع نرم) تا مواد مغذی را دوباره جذب کند.
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی : در فهرست IUCN در رده کمترین نگرانی (LC)قرار دارد.در ایران نیز در فهرست حفاظتی مهرهداران در گروه گونههای غیرحمایت شده (عادی) قرار دارد.
- تهدیدات انسانی : شکار برای گوشت و پوست، از بین رفتن زیستگاه به دلیل توسعه کشاورزی و چرای بیش از حد دام.
شکارچیان طبیعی : پرندگان شکاری (عقابها، دلیجهها)، پستانداران گوشتخوار (روباه، شغال، کاراکال، یوز، پلنگ) و خزندگان بزرگ
نقش اکولوژیکی
خرگوش معمولی بهعنوان طعمه کلیدی بسیاری از گوشتخواران (از پرندگان شکاری تا پستانداران) نقش مهمی در زنجیره غذایی ایفا میکند. همچنین با چرا و تغذیه از گیاهان در پویایی پوشش گیاهی و پراکنش بذر برخی گیاهان مؤثر است.