باقرقره شکمسیاه
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: باقرقره شکمسیاه
- نام علمی: Pterocles orientalis
- نام انگلیسی: Black-bellied Sandgrouse
ردهبندی جانوری
- شاخه: Chordata
- رده: Aves
- راسته: Pterocliformes
- خانواده: Pteroclidae
- جنس: Pterocles
- گونه: Pterocles orientalis
اندازه بدن
- طول بدن: 28–34 سانتیمتر
- گشودگی بالها: 55–61 سانتیمتر
- وزن: 140–200 گرم
ویژگیهای ظاهری
باقرقره شکمسیاه پرندهای کوچک با بدن فشرده و بالهای پهن است. نرها دارای شکم سیاه، پشت خاکستری و بالهای با خطوط سیاه و سفید هستند. همچنین رگههای سیاه روی سینه و سیاه و سفیدی زیر بالها در پرواز به خوبی دیده میشود. مادهها رنگی خاکستری و قهوهای دارند و نقش استتار برای حفاظت از لانه دارند. منقار کوتاه و پاها کوتاه و زرد هستند.
زیستگاه و پراکنش
زیستگاه اصلی آن بیابانها، زمینهای سنگلاخی و مناطق خشک با پوشش گیاهی پراکنده است. مقیم استپها و کشتزارهای مناطق مرتفع سراسر کشور است، اما به ندرت و به صورت محلی در جنوب شرقی کشور نیز دیده میشود.
پراکنش جهانی: شمال آفریقا، جنوب اروپا و غرب آسیا.
در ایران: بومی مناطق خشک و نیمهخشک، به ویژه در شمالغرب و مرکز ایران.
وضعیت جمعیت: پایدار، اما در برخی مناطق تحت تأثیر فشار انسانی و تغییر کاربری اراضی قرار دارد.
عادات و رفتار
پرندهای اجتماعی که معمولاً در گروههای کوچک تا متوسط دیده میشود. توانایی پرواز سریع و طولانی دارد و اغلب برای نوشیدن آب به منابع محدود سفر میکند. پرندهای بسیار محتاط است و به دشواری میتوان به آن نزدیک شد. به صورت عمودی و آرام از سطح زمین بلند میشود و پروازی سریع و قدرتمند با بالزدنهای تند و منظم دارد.
تولیدمثل
فصل تولیدمثل در اوایل بهار آغاز میشود. لانه معمولاً یک گودال کمعمق روی زمین است و با سنگ و گیاه پوشانده میشود. هر لانه معمولاً شامل 2 تا 4 تخم است که دوره تفریخ حدود 21–24 روز طول میکشد. هر دو والد در مراقبت از جوجهها شرکت دارند.
تغذیه
رژیم غذایی شامل دانهها و گیاهان خشک است و گاهی حشرات کوچک نیز مصرف میکند. عمدتاً از سطح زمین تغذیه میکند.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
وضعیت حفاظتی: باقرقره شکمسیاه در فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) در رده کمترین نگرانی (Least Concern) قرار دارد. این وضعیت نشاندهنده جمعیت نسبتاً پایدار و گسترده گونه در زیستگاههای طبیعیاش است.
تهدیدات :در ایران، باقرقره شکمسیاه بهعنوان یک گونه بومی و فراوان در مناطق نیمهبیابانی، استپهای کوهستانی و دشتهای سنگی و شنی شرق و جنوب شرق کشور مشاهده میشود. این پرنده در فصل تولیدمثل از اواخر فروردین تا اواسط اردیبهشت در زیستگاههای مناسب جوجهآوری میکند لیکن باوجود وضعیت حفاظتی مطلوب در سطح جهانی، در ایران این گونه با تهدیداتی مانند تخریب زیستگاهها، شکار غیرمجاز و کاهش منابع غذایی مواجه است. به طور کلی تهدیدات شامل تخریب زیستگاه، افزایش چرای دام و شکار غیرمجاز است. مدیریت زیستگاههای خشک و حفاظت از منابع آب برای بقای گونه اهمیت دارد.
نقش اکولوژیکی
باقرقره شکمسیاه نقش مهمی در پراکنش دانهها و کنترل گیاهان خشک دارد و بخشی از زنجیره غذایی شکارچیان بیابانی است. حضور آن نشاندهنده سلامت اکوسیستمهای خشک است.