یلوه آبی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: یلوه آبی
- نام علمی: Rallus aquaticus
- نام انگلیسی: Water Rail
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Aves
- راسته : Gruiformes
- خانواده : Rallidae
- جنس : Rallus
- گونه : Rallus aquaticus
اندازه بدن
- طول بدن : حدود 23 تا 27 سانتیمتر
- گستردگی بالها : بین 35 تا 40 سانتیمتر
- وزن : 110 تا 180 گرم
ویژگیهای ظاهری
یلوه آبی پرندهای کوچک و نسبتاً مخفیکار با بالها و دم کوتاه است. پشت و بالها قهوهای تیره با خطوط سیاه و خاکستری مشخص دارند، زیرتنه خاکستری مایل به آبی و خالهای کوچک قهوهای دارد. صورت و گردن با خطوط سیاه و سفید مشخص میشوند. منقار قرمز و بلند، پاها زرد مایل به سبز و چشمها قرمز تیره هستند. بدن کشیده و باریک و بالهای کوتاه و گرد، سازگار با حرکت سریع در میان نیها و گیاهان آبزی است.
زیستگاه و پراکنش
یلوه آبی بیشتر در مردابها، تالابها، دریاچهها، کانالها، رودخانههای آرام و باتلاقهای پوشیده از نی و گیاهان آبزی زندگی میکند.
پراکنش جهانی : شامل بیشتر اروپا، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیای غربی و میانه است. این گونه در زمستان به مناطق گرمتر مهاجرت میکند و به دلیل زندگی مخفی در نیزارها، اغلب دیده نمیشود.
پراکنش در ایران : عمدتاً در تالابهای شمال (مازندران، گلستان)، غرب و برخی مناطق جنوبی مشاهده میشود.
عادات و رفتار
یلوه آبی پرندهای شبفعال و مخفیکار است و معمولاً هنگام روز در میان نیها پنهان میشود. پرواز کوتاه، سریع و مستقیم دارد. هنگام ترسیدن از طریق گیاهان آبزی حرکت میکند و به ندرت در فضای باز ظاهر میشود. صداهای آن شامل جیغهای خشن و «کلککلک» شباهت به صداهای هشدار است. این صداها برای تعیین قلمرو و برقراری ارتباط با سایر افراد استفاده میشوند.
تولیدمثل
فصل تولیدمثل در بهار آغاز میشود و معمولاً از فروردین تا تیر، بسته به موقعیت جغرافیایی و شرایط زیستگاه متغییر است. لانه یلوه آبی معمولاً از نیهای خشک، علف و گیاهان آبزی در حاشیه آبها ساخته میشود و بهخوبی از جلب توجه شکارچیان مخفی میشود. مادهها 6 تا 12 تخم میگذارند و دوره تفریخ حدود 20 روز طول میکشد. هر دو والد در تغذیه و مراقبت از جوجهها مشارکت دارند. جوجهها پس از حدود 3 هفته قادر به پرواز هستند ولی تا مدتی در نزدیکی لانه باقی میمانند.
تغذیه
یلوه آبی همهچیزخوار است و رژیم غذایی آن شامل حشرات و کرمها، نرمتنان و میگوهای کوچک آب شیرین و حتی دانهها و گیاهان آبزی است.این پرنده معمولاً در میان گیاهان آبزی و روی گلولای حاشیه آبها به دنبال غذا میگردد و از منقار بلند خود برای بیرون کشیدن شکار استفاده میکند.
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی : بر اساس فهرست سرخ IUCN، یلوه آبی در طبقه کمترین نگرانی (LC – Least Concern) قرار دارد. در ایران نیز طبق طبقهبندی حفاظتی مهرهداران، این گونه در گروه گونههای غیر حمایتشده قرار دارد.
۱. تهدیدات انسانی : خشکشدن تالابها و مردابها بر اثر فعالیتهای کشاورزی و بهرهبرداری آب، آلودگی آبها با مواد شیمیایی و فاضلاب، تخریب زیستگاههای باتلاقی و نیزارها برای ساختوساز و شهرکسازی از عوامل انسانی تهدید کننده این پرنده است.
۲. شکارگران طبیعی : پرندگان شکاری مانند شاهینها و عقابها، گربههای وحشی و برخی پستانداران شکارچی کوچک (شغال، روباه، سمور)، مارها و برخی خزندگان که جوجهها و تخمها را شکار میکنند.
نقش اکولوژیکی
یلوه آبی نقش مهمی در کنترل جمعیت حشرات و نرمتنان آبزی دارد و حضور آن نشاندهنده سلامت اکوسیستم تالابی و باتلاقی است. همچنین رفتار مخفیکارانه و شبفعال بودن این پرنده، آن را به گونهای شاخص برای ارزیابی وضعیت زیستگاههای تالابی تبدیل میکند.