کفتار
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: کفتار راهراه
- نام علمی: Hyaena hyaena
- نام انگلیسی: Striped Hyena
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته : Carnivora
- خانواده : Hyaenidae
- جنس : Hyaena
- گونه : Hyaena hyaena
اندازه بدن
- طول سر و تنه : 90 تا 120 سانتیمتر
- طول دم : 25 تا 35 سانتیمتر
- ارتفاع بدن : 70 تا 90 سانتیمتر
- وزن : 25 تا 55 کیلوگرم
- طول عمر : 10 تا 12 سال در طبیعت و تا 25 سال در اسارت
ویژگیهای ظاهری
کفتار راهراه دارای پوشش خاکی مایل به زرد یا خاکستری با خطوط تیره طولی در بدن است که در دو طرف بدن تقریباً موازی دیده میشود. بدن عضلانی و کشیده، پاهای جلو نسبت به عقب بلندتر و گردن بلند و قوی است که امکان شکار و برداشتن لاشههای بزرگ را فراهم میکند. نر و ماده شباهت ظاهری زیادی دارند، اما نرها کمی بزرگتر و سنگینتر هستند. گوشها بزرگ، مثلثی و به رنگ تیره با لبههای روشناند و دم پرپشت با نوک تیره دارد. دندانهای نیرومند و فک قوی این گونه، آن را قادر به جویدن استخوانها و مصرف بخشهای غیرقابل هضم لاشهها میکند. موهای یال مانند روی گردن در مواقع تهدید یا برقراری ارتباط اجتماعی بلند میشوند. رفتار غالباً شبزی و لاشهخواری است، اما گاهی به شکار حیوانات کوچک مانند خرگوش و پرندگان میپردازد.
زیستگاه و پراکنش
کفتار راهراه در زیستگاههای خشک و نیمهخشک شامل بیابانها، استپها، دشتهای سنگی، حاشیه کوهستانها و مراتع کمدرخت زندگی میکند. این گونه قادر است در زیستگاههای متنوعی با کمترین منابع آب و غذا زنده بماند و معمولاً در نزدیکی روستاها یا منابع انسانی دیده میشود.
پراکنش جهانی : شمال و شرق آفریقا (مصر، سودان، اتیوپی)، خاورمیانه (ایران، عراق، اسرائیل، اردن)، شبهقاره هند و آسیای مرکزی.
پراکنش در ایران : اکثر مناطق ایران بهجز استانهای شمالی و شمالغربی؛ بهویژه در مناطق کوهستانی، استپی و نیمهبیابانی کشور. جمعیتهای پایدار در پارک ملی کویر، منطقه حفاظتشده توران، مناطق کوهستانی خراسان، کرمان، یزد و برخی بخشهای سیستان و بلوچستان گزارش شدهاند.
عادات و رفتار
کفتار راهراه بیشتر شبزی است و روزها را در لانهها، غارها، شکافهای صخرهای یا درختان توخالی استراحت میکند. این گونه اجتماعی است اما معمولاً در گروههای کوچک 3 تا 5 نفره زندگی میکند و نر غالب برای کنترل قلمرو و دسترسی به منابع غذایی غالب است. کفتارها دارای رفتارهای پیچیده اجتماعی شامل نشانگذاری قلمرو، صداهای مختلف برای ارتباط با سایر افراد و نمایشهای تهدیدی هستند. توانایی بالایی در پیدا کردن منابع غذایی از طریق حس بویایی بسیار قوی دارد و میتواند لاشهها را از فاصله چند کیلومتری تشخیص دهد.
تولیدمثل
جفتگیری معمولاً سالی یکبار و در فصل پاییز رخ میدهد. دوره آبستنی حدود 90 تا 100 روز است و معمولاً 2 تا 4 توله متولد میشوند. تولهها در آغاز بسیار آسیبپذیرند و در لانه مخفی میشوند. بعد از حدود 2 هفته مادر شروع به بردن تولهها به خارج از لانه برای تغذیه میکند. تولهها تا حدود 1 سالگی وابسته به مادرند و به بلوغ جنسی در حدود 2 سالگی میرسند.
تغذیه
کفتار راهراه جانوری همهچیزخوار است اما عمدتاً لاشهخوار میباشد. رژیم غذایی شامل لاشه حیوانات، استخوانها، میوهها، ریشهها و گاهی حیوانات کوچک مانند خرگوش، پرندگان و خزندگان است. دندانها و فکهای قوی امکان جویدن استخوانها و استفاده از بخشهای غیربهداشتی لاشهها را فراهم میکند. این گونه نقش مهمی در پاکسازی محیط و جلوگیری از انتشار بیماریها دارد.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
تهدیدات انسانی : تخریب زیستگاهها به دلیل گسترش اراضی کشاورزی و توسعه شهری، شکار غیرقانونی، مسموم کردن لاشهها، تصادفات جادهای، و باورهای خرافی و ترس از کفتار.
شکارگران طبیعی : گرگها، پلنگها، انسانها و گاهی سگهای وحشی تهدیدی برای کفتار راهراه محسوب میشوند.
وضعیت حفاظتی : نزدیک به تهدید (NT) در فهرست IUCN. جمعیت این گونه در سطح جهانی کاهش یافته و در ایران به صورت گونهای حفاظتشده در نظر گرفته شده است.
نقش اکولوژیکی
کفتار راهراه با مصرف لاشهها و بقایای حیوانی، نقش کلیدی در پاکسازی محیط و کنترل بیماریها دارد. همچنین با پراکندن بقایای گیاهی و حیوانی، در بازتولید و حفظ تعادل اکوسیستم مشارکت میکند. این گونه بخشی از شبکه غذایی شکارچیان بزرگ و تنظیم جمعیت گونههای کوچک است و به حفظ تنوع زیستی مناطق خشک و نیمهخشک کمک میکند.