کبوتر چاهی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : کبوتر چاهی
- نام علمی : Columba livia
- نام انگلیسی : Rock Dove
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Aves
- راسته : Columbiformes
- خانواده : Columbidae
- جنس : Columba
- گونه : C. livia
اندازه بدن
- طول بدن : 31 تا 34 سانتیمتر
- گستردگی بالها : 63 تا 70 سانتیمتر
- وزن : 230 تا 380 گرم
ویژگیهای ظاهری
کبوتر چاهی پرندهای با جثه متوسط و بدنی کشیده است. پرهای روتنه آن خاکستری مایل به آبی است و در ناحیه گردن درخشش سبز و بنفش دیده میشود. بالها و دم آنها به رنگ خاکستری تیره با نوارهای سیاه و سفید هستند. منقار کوتاه و صورتی رنگ، پاهای قرمز و چشمان زرد از ویژگیهای بارز این گونه هستند.
زیستگاه و پراکنش
کبوتر چاهی در مناطق کوهستانی، نواحی صخرهای طبیعی و سواحل دریاها، حاشیه شهرها و روستاها زندگی میکند.
پراکنش در جهان : اروپا، آسیا، آفریقا، قاره آمریکا، استرالیا و بسیاری از جزایر اقیانوسی.
پراکنش در ایران : این گونه در سرتاسر ایران پراکنش دارد و در مناطق کوهستانی البرز، زاگرس و سواحل دریای خزر مشاهده میشود.
عادات و رفتار
کبوتر چاهی پرندهای اجتماعی است که معمولاً در گروههای کوچک یا بزرگ زندگی میکند. این گونه بیشتر در ساعات صبح و عصر فعال است و بهصورت دستهجمعی به جستوجوی غذا میپردازد. صدای آنها نرم و ملایم است و معمولاً در هنگام پرواز یا استراحت شنیده میشود.
تولیدمثل
فصل تولیدمثل کبوتر چاهی از اوایل بهار آغاز میشود. لانههای آنها معمولاً در شکافهای صخرهها، ساختمانها یا درختان ساخته میشود. ماده معمولاً 1 یا 2 تخم سفید میگذارد و هر دو والد بهصورت مشترک بر روی تخمها میخوابند. دوره تفریخ حدود 17 تا 19 روز طول میکشد و جوجهها پس از حدود 3 هفته قادر به پرواز میشوند.
تغذیه
رژیم غذایی کبوتر چاهی عمدتاً شامل دانهها، میوهها، سبزیجات، حشرات و حلزونها است. این پرندهها بهصورت دستهجمعی در زمینهای کشاورزی، باغها و مناطق باز به جستوجوی غذا میپردازند.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
کبوتر چاهی در فهرست IUCN در طبقهبندی «کمترین نگرانی» قرار دارد و در حال حاضر به اقدام حفاظتی ویژهای نیاز ندارد. در ایران نیز در جدول طبقه بندی حفاظتی مهره داران ایران در گروه گونههای غیرحمایت شده قرار دارد. با این حال، در برخی مناطق بهویژه در استان همدان، به دلیل گزارشهای کشاورزان مبنی بر زیانکار بودن این قبیل پرندگان، پروانه شکار محدود برای آنها صادر شده است.
شکارچیان طبیعی : جوجهها و تخمهای کبوتر چاهی توسط کلاغها، زاغها و پرندگان شکاری کوچک مورد شکار قرار میگیرند. همچنین گربههای اهلی و وحشی، راسو و برخی پستانداران کوچک شهری (مانند موشها) میتوانند تهدیدکننده باشند.
تهدیدات انسانی : در محیطهای شهری و روستایی، تخریب یا تغییر مکان زیستگاههای طبیعی (مثل صخرهها یا ساختمانهای قدیمی)، آلودگیها، مسمومیت ناشی از مصرف غذاهای آلوده، و گاهی شکار یا کنترل انسانی (به دلیل افزایش جمعیت) از مهمترین تهدیدات هستند. مطالعات محلی در ایران نیز نشان میدهند که آلودگی محیطی و کاهش مکانهای امن برای لانهسازی از عوامل اصلی فشار بر جمعیتهای شهری این پرنده محسوب میشوند.
نقش اکولوژیکی
کبوتر چاهی با تغذیه از دانهها و گیاهان، به پراکندگی بذرها کمک میکند و در حفظ تعادل اکوسیستمهای طبیعی نقش دارد. همچنین، بهعنوان طعمه برای برخی از پرندگان شکاری عمل میکند و در زنجیره غذایی اکوسیستمهای کوهستانی و شهری جایگاه مهمی دارد.