رودک عسلخوار
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : رودک عسلخوار
- نام علمی : Mellivora capensis
- نام انگلیسی : Honey Badger, Ratel
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته : Carnivora
- خانواده : Mustelidae
- جنس : Mellivora
- گونه : M. capensis
اندازه بدن
- طول بدن : 55–80 سانتیمتر
- طول دم : 16–23 سانتیمتر
- ارتفاع شانه : 23–28 سانتیمتر
- وزن : 5.5–14 کیلوگرم (نرها بزرگتر از مادهها هستند) .
ویژگیهای ظاهری
رودک عسلخوار پستانداری با جثهای متوسط و بدن کوتاه و عضلانی است. پوست بدن شل و ضخیم دارد که به آن امکان میدهد در مواجهه با شکارچیان، در پوست خود بچرخد و با آنها مقابله کند. رنگ بدن سیاه بوده و نوار سفید رنگی از بالای چشمها تا انتهای دم امتداد دارد. این نوار با افزایش سن تیرهتر میشود. موها زبر و روی پاهای عقب و دم بلندتر است. پنجههای جلو ممکن است تا ۴۰ میلیمتر طول داشته باشند .
زیستگاه و پراکنش
رودک عسلخوار در زیستبومهای متنوعی از جنگلها تا حواشی نواحی بیابانی، و در اقلیمهای نه به شدت مرطوب یا گرم و خشک دیده میشود. در ایران، در درختچهزارها، حاشیه رودخانهها و مناطق نیمهخشک زیست میکند .
پراکنش جهانی : رودک عسلخوار در بیشتر مناطق آفریقا، از جمله جنوب مراکش و الجزایر، تا جنوب آفریقا، همچنین در عربستان، ایران، آسیای غربی، ترکمنستان و شبهقاره هند پراکندگی دارد.
پراکنش در ایران : رودک عسلخوار در مناطق جنوبی و شرقی کشور مشاهده شده است. اولین مشاهده مستند از این گونه در استان سیستان و بلوچستان، در جاده چابهار-سرباز در سال ۲۰۱۶ ثبت شد. این گونه بهطور عمده در مناطق کوهستانی و بیابانی جنوب و شرق ایران، از جمله استانهای سیستان و بلوچستان، کرمان و یزد، پراکندگی دارد.
عادات و رفتار
این گونه تکزی است، ولی ممکن است در گروههای کوچکی که حداکثر ۳ عضو داشته باشد، زندگی کند. بسیار پنهانکار بوده و شبها در گستره خانگی خود به فعالیت میپردازد. با ناخنهای قوی خود سوراخهایی میکند و یا در سوراخهای طبیعی، شکاف سنگها و سوراخ درختان لانه میسازد. برای یافتن عسل از درختان بالا میرود. بعضی از خصوصیاتش شبیه خرس است (راه رفتن، جست و خیز، معلق زدن) .
تولیدمثل
رودک عسلخوار در ایران احتمالاً در اوایل پاییز جفتگیری میکند. مدت آبستنی ۶ تا ۷ ماه است. ممکن است لانهگزینی تاخیری داشته باشند و پس از ۶ تا ۸ هفته، ۱ و بهندرت ۲ توله به دنیا میآورند. طول عمر در حیات وحش حدود ۵ تا ۸ سال است، اما در اسارت تا ۲۶ سال نیز گزارش شده است .
تغذیه
رودک عسلخوار گونهای همهچیزخوار است. از پستانداران کوچک نظیر جربیلها، سنجابهای زیرزمینی، لاکپشتها، مار، مارمولک، تمساحهای کوچک، قورباغه، پرندگان و تخمهای آنها، لاشه حیوانات، بیمهرگان مانند عقرب، کرم و برخی گیاهان و میوهها تغذیه میکند. به خوردن عسل علاقه فراوانی دارد .
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی : در فهرست سرخ IUCN در رده «کمترین نگرانی (Least Concern) قرار دارد. در ایران نیز این گونه در فهرست طبقه بندی حفاظتی مهره داران ایران در رده حمایت شده و حفاظت شده قرار دارد.
رودک عسلخوار در معرض تهدیداتی همچون شکار غیرقانونی، تخریب زیستگاه و کاهش منابع غذایی قرار دارد. در ایران، مطالعات انجامشده روی این گونه اندک بوده و اطلاعات دقیقی در مورد پراکنش، نیازهای زیستگاهی و وضعیت حفاظتی آن در دسترس نیست .
نقش اکولوژیکی
رودک عسلخوار با شکار حشرات مضر و خزندگان، جمعیت آنها را کنترل میکند و به حفظ تعادل اکوسیستم کمک میکند. همچنین، پرندگان شکاری و پستانداران کوچک از این گونه به عنوان منبع غذایی استفاده میکنند. لانهسازی در خاک باعث تهویه و بهبود ساختار خاک در مناطق زیستگاه میشود.