روباه معمولی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : روباه معمولی
- نام علمی : Vulpes vulpes
- نام انگلیسی : Red Fox
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Mammalia
- راسته : Carnivora
- خانواده : Canidae
- جنس : Vulpes
- گونه : Vulpes vulpes
اندازه بدن
- طول سر و تنه : 45–90 سانتیمتر
- طول دم : 30–45 سانتیمتر
- ارتفاع بدن : 25–40 سانتیمتر
- وزن : 3–14 کیلوگرم
- طول عمر : 5–10 سال در طبیعت، تا 15 سال در اسارت
- مورد شماره ۳ فهرست
ویژگیهای ظاهری
روباه معمولی دارای پوشش قرمز مایل به نارنجی در بخش پشتی و سفید یا کرم در ناحیه شکم است. گوشها نوکتیز و پشت آنها سیاه رنگ است. دم بلند، پرمو و اغلب با نوک سفید مشخص میشود. در نواحی سردسیر، پوشش زمستانی ضخیمتر و رنگ روشنتری دارد. برخی زیرگونهها، مانند روباه قطبی، رنگ بدن خاکستری یا سفید دارند.
زیستگاه و پراکنش
روباه معمولی توانایی سازگاری با زیستگاههای متنوع را دارد، از جنگلها، مراتع و دشتها گرفته تا مناطق نیمهبیابانی و نزدیک سکونتگاههای انسانی. در ایران تقریباً در همه استانها حضور دارد و حتی در حومه شهرها نیز دیده میشود.
پراکنش جهانی : تقریباً در تمام اروپا، آسیای شمالی، آمریکای شمالی و بخشهایی از شمال آفریقا.
پراکنش در ایران : گسترده و شامل مناطق جنگلی شمال، دشتها و کوهستانهای البرز و زاگرس، مناطق مرکزی و شرقی ایران، و بخشهای جنوبی تا استانهای فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان.
عادات و رفتار
روباه معمولی معمولاً شبزی و انفرادی است، اما در مواقع مناسب میتواند گروههای کوچک تشکیل دهد. فعالیت روزانه بیشتر در ساعات طلوع و غروب انجام میشود. قلمرو مشخص دارد و با علامتگذاری ادرار یا مدفوع محدوده خود را مشخص میکند. روباهها هم شکارچی هستند و هم از مواد گیاهی تغذیه میکنند.
این گونه بهصورت انفرادی یا در خانوادههای کوچک زندگی میکند و قلمرو مشخصی دارد که با علامتگذاری ادرار، مدفوع و خراشیدن درختان یا زمین مشخص میشود. روباهها بسیار کنجکاو و باهوش هستند و رفتارهای متنوعی برای شکار و تامین غذا نشان میدهند.
این گونه علاقهمند به حفر پناهگاه و تونلهای زیرزمینی است که برای تولهها، استراحت روزانه و مخفی شدن از شکارچیان طبیعی استفاده میشود.
تولیدمثل
جفتگیری معمولاً در زمستان انجام میشود. دوره آبستنی حدود 51–53 روز است و معمولاً 4–6 توله به دنیا میآید. تولهها در زیر زمین یا پناهگاههای مخفی نگهداری میشوند و برای چند هفته ابتدایی زندگی به شیر مادر وابسته هستند. والدین بهطور مشترک از تولهها مراقبت میکنند. بلوغ جنسی در حدود 10–12 ماهگی رخ میدهد و نرها قلمروهای خود را برای کنترل دسترسی به مادهها نگه میدارند.
تغذیه
روباه معمولی همهچیزخوار است. رژیم غذایی شامل پستانداران کوچک، پرندگان، حشرات، میوهها، تخم پرندگان و گاهی ضایعات انسانی است. انعطافپذیری غذایی باعث موفقیت بالای این گونه در زیستگاههای متنوع شده است.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
وضعیت حفاظتی : در فهرست IUCN در رده کمترین نگرانی (Least Concern) قرار دارد، اما در برخی مناطق محلی جمعیت روباهها به دلیل فشار انسانی کاهش یافته است. در ایران نیز در فهرست طبقه بندی حفاظتی مهرهداران در گروه غیرحمایت شده قرار دارد.
تهدیدات انسانی : شکار و تلهگذاری، تصادفات جادهای، کاهش منابع غذایی طبیعی، تخریب زیستگاهها و آلودگی محیط.
شکارگران طبیعی : گرگها، سگهای وحشی، شغالها و گاهی پلنگها میتوانند تهدیدی برای تولهها باشند.
نقش اکولوژیکی
روباه معمولی با کنترل جمعیت پستانداران کوچک و حشرات و مصرف میوهها و دانهها، نقش مهمی در تعادل اکوسیستمهای جنگلی، دشت و نیمهبیابانی دارد. همچنین منبع غذایی برای شکارچیان بزرگتر محسوب میشود و بخشی از شبکه غذایی طبیعی زیستگاههای خود است.