بلدرچین
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: بلدرچین
- نام علمی: Coturnix coturnix
- نام انگلیسی: Common Quail
ردهبندی جانوری
- شاخه: Animalia
- رده: Aves
- راسته: Galliformes
- خانواده: Phasianidae
- جنس: Coturnix
- گونه: Coturnix coturnix
اندازه بدن
- طول بدن: 16 تا 18 سانتیمتر
- گستردگی بالها: 32 تا 35 سانتیمتر
- وزن: 70 تا 140 گرم
ظاهر کلی:
: ماکیانی کوچکجثه با پروبال قهوهای راهراه است. نر و ماده متفاوت و فاقد تغییرات فصلی هستند. در پرنده نر بالغ رنگ کلی بدن قهوهای مایل به زرد، همراه با خالها و لکههای قهوهای تیره است که به شکل نوارهایی روی سر، روتنه و پهلوها دیده میشود. زیرتنه نیز قهوهای تا نخودی است که در پهلوها به بلوطی میگراید. همچنین لکه سیاه بزرگی در چانه و گلو و نوارهای یکسره یا منقطعی در گونهها دارد. پرنده ماده تا حدی شبیه به نر اما کمرنگتر است و نبود لکه سیاه در چانه و گلو و نوارهای سیاه در گونهها بهترین روش تشخیص آن از نر است. پرنده نابالغ شبیه به ماده ولی پهلوها راهراه و فاقد خطوط سیاه در زیر گونههایش است.
زیستگاه و پراکنش
- علفزارهای باز، استپها، کشتزارها و زمینهای باز مسطح و فاقد پوشش درختی و بوتهای تا ارتفاع هزار متر و گاهی بالاتر را به عنوان زیستگاه برمیگزیند. در زمان مهاجرت در حاشیه بیابانها، طول سواحل و جزایر کوچک نیز دیده میشود.
- پراکنش جهانی: از اروپا، شمال آفریقا و بخشهایی از آسیای غربی تا آسیای میانه و هند.
- در ایران: در مناطق مختلف کشور، بهویژه در دشتها و مزارع، پراکندگی دارد.
عادات و رفتار
بلدرچین معمولی پرندهای زمینی و مهاجر است که بیشتر در زمینهای باز و علفزارها دیده میشود. در فصل بهار و تابستان معمولاً به صورت انفرادی یا جفتی فعالیت میکند. هنگامی که با خطر مواجه میشود، به جای پرواز کردن، اغلب ترجیح میدهد سریع روی زمین بدود و در میان پوشش گیاهی پنهان شود؛ پرواز معمولاً آخرین راه فرار است و کوتاه و سریع انجام میشود. صدای نرها شامل سوتهای کوتاه و تکراری است که برای جذب مادهها و اعلام قلمرو به دیگر نرها استفاده میشود. علاوه بر این، بلدرچین معمولاً اجتماعی است و در طول فصول غیر تولیدمثلی ممکن است در گروههای کوچک یا متوسط دیده شود.
تولید مثل
جوجهآوری از اواسط اسفند تا اوایل شهریور در علفزارها، درختزارها و اراضی مزروعی آغاز میشود. جفتگیری در انواع مختلف شامل تکهمسر، دوهمسر، چندهمسر و درهم ریخته متغیر است و آشیانهاش حفرهای کمعمق است که روی زمین بنا میکند و درونش را با الیاف گیاهی نرم میپوشاند. معمولاً هفت تا دوازده و گاهی شش تا هجده تخم بیضی تا گلابیشکل کوتاه، زرد مایل به سفید یا کرم مایل به زرد، با خالها و لکههای قهوهای شکلاتی، قهوهای مایل به قرمز یا قهوهای روشن را و به ابعاد 4/30 × 23 میلیمتر میگذارد. تفریخ تخمها 16 تا 21 روز طول میکشد. جوجهها در بدو تولد پوشیده از کرک، توانمند و برای تغذیه مستقل از والدین خود هستند، در نوزده روزگی قادرند پرواز کنند، اما همچنان تا چند روز پس از آن در کنار پرنده ماده باقی میمانند.
- تخمها: معمولاً 7–18 عدد، به رنگ کرم یا سفید با لکههای قهوهای.
- تفریخ: حدود 16–21 روز
- جوجهها: بهمحض خروج از تخم قادر به دویدن و تغذیه مستقل هستند.
تغذیه
رژیم غذایی بلدرچین معمولی به طور عمده شامل دانهها، برگها و حشرات کوچک است. با تغییرات فصلی در فصل بهار و تابستان، حشرات بخش عمدهای از تغذیه را تشکیل میدهند. در فصل کشت گندم در دستههای بزرگ در گندمزارها برای تغذیه دیده میشود.
وضعیت حفاظتی و اقدامات حفاظتی
وضعیت حفاظتی: بلدرچین بر اساس طبقه بندی (IUCN) در رده کمترین نگرانی (Least Concern) قرار دارد. اما در ایران دلیل کاهش کشاورزی در طبقه بندی حفاظتی مهرهداران ایران در گروه گونههای در معرض خطر انقراض قرار دارد.
اقدامات حفاظتی: حفاظت از زیستگاههای طبیعی، مدیریت پایدار شکار، و آموزش جوامع محلی باید به صورت مستمر انجام شود.
شکارچیان طبیعی: پرندگان شکاری و پستانداران شکارگر از جمله شغال، روباه و گاها سمورها که چه به صورت شکار مستقیم و یا شکار جوجه و برداشت تخم این جانوران در چرخه غذایی حیات دخیل هستند.
تهدیدات انسانی: شکار بیرویه، تخریب زیستگاهها بهویژه در مناطق کشاورزی و کاهش مزارع زیر کشت به ویژه گندم و جو و همچنین تغییرات اقلیمی از عمده ترین تهدیدات این گونه است
نقش اکولوژیکی
بلدرچین معمولی بهعنوان مصرفکننده دانهها و حشرات، در کنترل جمعیت این موجودات و پراکنش گیاهان نقش دارد. همچنین منبع تغذیهای برای پرندگان شکاری و برخی پستانداران است و نقش کلید در زنجیره غذایی و چرخه حیات دارد.