کبک
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: کبک
- نام انگلیسی: Chukar Partridge
- نام علمی: Alectoris chukar
ردهبندی جانوری
- قلمرو : Animalia
- شاخه : Chordata
- رده : Aves
- راسته : Galliformes
- خانواده : Phasianidae
وزن و ابعاد
- طول بدن : حدود 32–35 سانتیمتر
- گستردگی بالها : 47 تا 52 سانتیمتر
- وزن : معمولاً بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ گرم
ویژگیهای مورفولوژیکی
ظاهر : پرندهای چاق و جمع و جور با پشت قهوهای روشن، سینه خاکستری و شکم قهوهای کمرنگ. پهلوها دارای نوارهای خاکستری-سفید تیره، منقار و پا قرمز . نر و ماده یک شکل و بدون تغییرات فصلی هستند، اما پرنده نر کمی بزرگ تر است. پرنده بالغ سر و روتنه خاکی و گردن کرم رنگ دارد. نوار سیاه پهن و موربی از جلوی پیشانی تا گوشپرها و بعد تا سینه ادامه دارد. دم خاکستری است و هنگام پرواز، حاشیه بلوطی رنگش دیده میشود. سینه به رنگ خاکستری، با نوارهای عمودی سیاه در پهلوهاست. شکم و پوشپرهای زیر دم نخودی هستند. پاها و منقار قرمز و حلقه دور چشمها قرمز مایل به نارنجی است. بالهایشان کوتاه و گرد و پاهایشان بدون پر است. پرنده نابالغ شباهت زیادی به بالغها دارد، فقط طرح سر، گردن و پهلوهایش کمتر واضح است
زیستگاه
زیستگاه عمده این پرنده مناطق خشک یا سنگلاخی است. مناطق خشک و نیمه خشک، از دشتهای پست تا ارتفاع 3000 متری، شیبهای سنگی لخت یا دارای سنگریزه، دامنههای سنگی کوهستانها تا جایی که برف باریده باشد، مناطق بوتهای و گاهی اراضی کشاورزی زیستگاه کبک است.
پراکنش جهانی : خاورمیانه و آسیای میانه شامل ایران، افغانستان، پاکستان، هند، کشورهای مدیترانهای مانند یونان و بلغارستان.
مناطق معرفیشده : پس از معرفی بهعنوان پرندهی ورزشی، جمعیتهای تثبیتشدهای در شمال آمریکا، نیوزیلند، هاوایی و برخی مناطق دیگر شکل گرفتند.
پراکنش در ایران : به تعداد فراوان مقیم اغلب مناطق کوهستانی و تپهماهوری ایران است.
عادات و رفتار
خارج از فصل تولید مثل در گروههای کوچک تا 50 پرندهای دیده میشوند؛ در فصل تولید مثل جفتها جداگانه قلمروگیری میکنند. صدای مشخص آنها اغلب «چک-چک-چاکار» است. لانهای ساده در سطح زمین، معمولاً در شکاف سنگها یا زیر بوتههای گون انتخاب میکند. ماده ۸–۱۵ تخم میگذارد، که بعد از ۲۲–۲۴ روز جوجهها بیرون میآیند. جوجهها بلافاصله قادر به تغذیه خود هستند و پس از حدود دو هفته پرواز میکنند
تولید مثل
جوجهآوری از اواخر اسفند تا اواخر خرداد شروع میشود. لانهای ساده در سطح زمین، معمولاً در شکاف سنگها یا زیر بوتههای گون انتخاب میکند. تک همسر است .ماده ۸–۱۵ تخم نیمه بیضی، صاف، صیقلی، زرد کمرنگ، نخودی، با خالهای قرمز میگذارد، که بعد از ۲۲–۲۴ روز جوجهها بیرون میآیند. جوجهها در بدو تولد پوشیده از کرک، توانمند و برای تغذیه مستقل از والدین هستند. تا پاییز کنار والدین میمانند و بعد با خانوادههای دیگر دستههای بزرگی تشکیل میدهند
تغذیه
رژیم غذایی شامل دانهها، گیاهان، میوهها و برای جوجهها غذاهای پروتئینی مانند حشرات (ملخ، مورچه و سایر حشرات کوچک) هستند.
وضعیت حفاظتی و تهدیدات
وضعیت حفاظتی : وضعیت این گونه در در فهرست IUCN در رده کمترین نگرانی (LC) است. در ایران نیز در طبقه بندی حفاظتی در فهرست گونههای غیر حمایت شده (عادی) قرار دارد.
شکارچیان طبیعی : در مناطق کوهستانی ایران احتمالا توسط روباه یا پرندگان شکاری بزرگ (عقابها) شکار میشوند.
تهدیدات انسانی : تخریب زیستگاه، شکار غیرقانونی، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع غذایی. مطالعات محلی در ایران (استان گلستان) تأکید دارند که تخریب زیستگاه و شکار غیرقانونی، دو تهدید برجسته هستند.
اقدامات حمایتی در ایران : تلاشهای پژوهشی برای ارزیابی زیستگاهها وجود دارد (مثلاً در استان گلستان) اما اقدامات رسمی حفاظت یا مدیریت ویژهی این گونه گزارش نشده است. مدیریت آفتکشها و حفاظت از زیستگاهها از مهمترین اقدامات پیشنهادی هستند.