عقاب طلایی
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانه ها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی : عقاب طلایی
- نام علمی : Aquila chrysaetos
- نام انگلیسی : Golden Eagle
ردهبندی جانوری
- شاخه : Chordata
- رده : Aves
- راسته : Accipitriformes
- خانواده : Accipitridae
- جنس : Aquila
- گونه : A. chrysaetos
اندازه بدن
- طول بدن : 66 تا 102 سانتیمتر
- گستردگی بالها : 180 تا 230 سانتیمتر
- وزن : 6/3 ال 3/6 کیلوگرم
ویژگیهای ظاهری
عقاب طلایی پرندهای بزرگ و قدرتمند با بالهای پهن و بلند است. پرهای پشت گردن و تاج سر آن به رنگ طلایی درخشان دیده میشود که از نام آن برگرفته شده است. بدن عمدتاً قهوهای تیره است و دم بلند با نواری روشن در انتها مشخص میشود. منقار خمیده و قدرتمند، چشمان زرد و چنگالهای قوی از ویژگیهای بارز آن هستند. پرنده نابالغ رنگ روشنتری دارد و لکههای روشن روی بالها و دم آن دیده میشود. جثه نر و ماده مشابه است ولی ماده معمولاً کمی بزرگتر و سنگینتر است.
زیستگاه و پراکنش
عقاب طلایی در زیستگاههای کوهستانی، درههای عمیق و مناطق صخرهای زندگی میکند و معمولاً مناطقی با پوشش گیاهی متنوع را ترجیح میدهد.
پراکنش جهانی : این گونه در نیمکره شمالی پراکنش دارد و از اروپا و آسیا تا آمریکای شمالی گسترش یافته است.
پراکنش در ایران : این گونه عمدتاً در کوههای زاگرس و البرز، استانهای کردستان، آذربایجان غربی، لرستان، فارس و خراسان شمالی مشاهده میشود. عقاب طلایی قلمرو وسیعی دارد و تعداد کمی از آنها در یک منطقه دیده میشوند.
عادات و رفتار
این گونه پروازی قدرتمند و مهارت بالایی در شکار دارد. عقاب طلایی روزگرد است و بیشتر در ارتفاعات به گشتزنی میپردازد تا طعمه را شناسایی کند. معمولاً شکارهای بزرگ مانند خرگوش، سنجاب و پرندگان متوسط را هدف قرار میدهد و بهصورت انفرادی عمل میکند. در فصل تولیدمثل نمایشهای هوایی برای جفتگیری و تعیین قلمرو انجام میدهد.
تولیدمثل
عقاب طلایی فصل تولیدمثل خود را از فروردین تا خرداد آغاز میکند. لانه آن معمولاً بر روی صخرهها یا درختان بلند ساخته میشود و از شاخهها و برگها تشکیل میشود. ماده معمولاً ۱ تا ۳ تخم میگذارد که سفید با لکههای قهوهای هستند. دوره تفریخ حدود ۴۵ روز طول میکشد و هر دو والد در نگهداری و محافظت از تخمها مشارکت دارند. جوجهها پس از خروج از تخم بین ۷۰ تا ۹۰ روز تحت مراقبت والدین رشد میکنند و سپس پرواز میکنند و مستقل میشوند.
تغذیه
رژیم غذایی عقاب طلایی عمدتاً شامل پستانداران کوچک و متوسط مانند خرگوش، سنجاب و پرندگان بزرگتر همچون کبک و قرقاول است. این پرنده با استفاده از دید تیز و بالزدن بلند در ارتفاعات طعمه را شناسایی و با سرعت بالا به سمت آن حمله میکند. گاهی نیز از لاشه حیوانات مرده تغذیه میکند.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
از نظر جهانی، این گونه در طبقه کمترین نگرانی (LC) قرار دارد، اما پایش جمعیت آن در ایران ضروری است. این گونه طبق جدول طبقهبندی حفاظتی مهرهداران ایران در رده گونههای در معرض خطر انقراض قرار دارد.
تهدیدات جهانی : عقاب طلایی با از دست رفتن زیستگاه بهدلیل جنگلزدایی و تغییر کاربری اراضی، شکار غیرقانونی، زندهگیری و قاچاق و مسمومیت و برخورد با خطوط برق مواجه است، اما جمعیت جهانی آن در حال حاضر پایدار ارزیابی میشود.
شکارچیان طبیعی : تخمها و جوجههای عقاب طلایی ممکن است توسط پستانداران کوچک و پرندگان شکاری بزرگتر تهدید شوند، اما بالغها به دلیل جثه بزرگ و قدرت پرواز نسبتاً مقاوم هستند.
نقش اکولوژیکی
عقاب طلایی با شکار پستانداران و پرندگان کوچک و متوسط به حفظ تعادل جمعیت آنها کمک میکند. همچنین به عنوان شاخص سلامت زیستگاههای کوهستانی عمل میکند و حضور یا کاهش جمعیت آن نشاندهنده وضعیت اکولوژیکی منطقه است. این پرنده در زنجیره غذایی نیز جایگاه مهمی دارد و بخشی از طعمههای آن میتوانند توسط جانوران شکاری بزرگتر یا انسانها شکار شوند.