اردک اردهای
صدای گونه
فیلم کوتاه
گالری رسانهها
نقشه پراکنش
نامها
- نام فارسی: اردک اردهای
- نام علمی: Anas strepera
- نام انگلیسی: Gadwall
ردهبندی جانوری
- شاخه: Chordata
- رده: Aves
- راسته: Anseriformes
- خانواده: Anatidae
- جنس: Anas
- گونه: Anas strepera
اندازه بدن
- طول بدن: حدود 51 سانتیمتر
- وزن: تقریباً 500 تا 700 گرم
- مورد شماره ۳ فهرست
ظاهر کلی:
بزرگترین اردک روی آبچر ایران است. بال ها نوک تیز و شبه گیلار و پروازش با بال زدنهای سریع همراه است. آیینه بالی در هر دو جنس سفید رنگ و در هنگام پرواز به خوبی دیده میشود. پرنده نر عمدتا خاکستری تیره و اطراف دمش سیاه و شکمش سفید رنگ است. هنگام پرواز پوشپرهای بلوطی رنگ بال و شاهپرها خاکستری مایل به قهوه ای است. منقارش خاکستری رنگ است که در جنس ماده حاشیه منقار زرد نارنجی و پاها زرد-نارنجی است.
زیستگاه و پراکنش
اردک اردهای در زیستگاههای تالابی، دریاچهها، باتلاقها، آبهای شور و رودخانههای کمعمق با پوشش گیاهی مناسب دیده میشود.
- پراکنش جهانی: از اروپا، آسیا، آفریقا و هند تا جزایر اطلس.
- در ایران: مهاجر زمستانه معمول در سراسر مناطق تالابی ایران است و گاه تا نواحی جنوب شرق سیستان و بلوچستان نیز دیده میشود. به ندرت در تالابهای کردستان و آذربایجان جوجه آوری میکند.
عادات و رفتار
اردک اردهای پرندهای روزفعال (Diurnal) است، یعنی بیشتر فعالیتهای تغذیه و جابهجاییاش در طول روز رخ میدهد. صبح زود و عصر هنگام، بیشترین تحرک را برای جستجوی غذا دارد، در حالیکه نیمروز معمولاً به استراحت و آفتابگیری در سواحل یا آبگیرهای کمعمق میپردازد. شبها اغلب در مناطق نسبتاً امن و دور از دسترس شکارچیان میخوابد، هرچند در مناطقی که آرامش نسبی دارند، ممکن است تغذیه شبانه هم داشته باشد.
در ایران، بیشتر بهعنوان مهاجر زمستانگذران دیده میشود و در تالابها و آبگیرهای خزری و فلات مرکزی حضور دارد. پروازهای مهاجرتی معمولاً در گروههای نسبتاً کوچک انجام میشود و این گونه بر خلاف بعضی اردکها کمتر دستههای بزرگ هزارانتایی تشکیل میدهد.
تولید مثل
در فصل بهار، نرها با نمایشهای ویژه (مانند بالزدن نمایشی، تکان دادن سر و صداهای ملایم) مادهها را جذب میکنند. پس از جفتگیری، ماده به تنهایی لانه میسازد و از تخمها مراقبت میکند. جوجهها زودرس (precocial) هستند؛ یعنی بلافاصله پس از تولد قادر به شنا و تغذیه مستقلاند، اما مادر آنها را هدایت میکند.
ویژگیهای تولید مثل اردک اردهای به شرح زیر است:
- فصل جوجهآوری: فروردین تا خرداد ماه
- تخمها: معمولاً 8–12 عدد، به رنگ سبز مایل به خاکی.
- تفریخ: حدود 23–24 روز.
جوجهها: پس از خروج از تخم قادر به شنا و تغذیه مستقل هستند
تغذیه
بهعنوان یک گونه روی آبچر بیشتر از سطح آب یا در عمقهای بسیار کم تغذیه میکند و کمتر غواصی میکند. رفتار شاخصش سر به زیر بردن و بالا نگه داشتن دم در سطح آب برای دسترسی به گیاهان آبزی است. گاهی در کنار سایر گونههای اردک (مثل اردک سرسبز) دیده میشود و حتی از غذایی که آنها به سطح میآورند استفاده میکند. در زمستان بیشتر از دانهها، علفهای آبی و ریشههای گیاهان مردابی استفاده میکند.
- رژیم غذایی: عمدتاً شامل گیاهان آبزی، دانهها و حشرات کوچک.
- تغییرات فصلی: در فصلهای سرد، رژیم غذایی ممکن است شامل مواد گیاهی بیشتری باشد.
تهدیدات و وضعیت حفاظتی
وضعیت حفاظتی اردک اردهای به شرح زیر است:
- وضعیت جهانی (IUCN): کمترین نگرانی (Least Concern).
- تهدیدات: تخریب زیستگاهها، شکار بیرویه و آلودگی منابع آبی.
- اقدامات حفاظتی: حفاظت از تالابها و منابع آبی، مدیریت پایدار شکار و آگاهیبخشی به جوامع محلی.
نقش اکولوژیکی
اردک اردهای در اکوسیستمهای خود نقشهای زیر را ایفا میکند:
- کنترل جمعیت: بهعنوان مصرفکننده گیاهان آبزی و حشرات، در کنترل جمعیت این موجودات و پراکنش گیاهان نقش دارد.
- منبع تغذیه: منبع تغذیهای برای پرندگان شکاری و برخی پستانداران.